Hz Ali

Kelime anlamı ile  semah ,Arapça kökenli ,,sema,,   sözcüğünden ,gök gökyüzü, işitme, dinlenme demektir. Müzik ve semah nefesleri (ilahiler) eşliğinde  ilahi bir aşkla, coşkuyla dönülerek yapılan  ve Anadolu’nun çeşitli bölgelerinde Semah, Zaman,Pervaz, Mevlevilerde’de sema  olarak ifade edilen Semah, Tasavvuf anlamıyla  Hakk’a ve hakikata ulaşmayı simgeler.

            Semah, Alevi-Bektaşi ayin ve törenlerinin ayrılmaz bir parçasıdır. Oniki Hizmetlerden  biri de Semah törenidir. Vahdet-i vücut (varlıkların birliği) ilkesine dayanan Alevi-Bektaşilikte  semahın , insanı insanla ,insanı doğa ve Tanrı-yla birleştiren , bütünleştiren  bir özelliği vardır. Semahlardeki hareketleri, dönüşleri (çark ve pervazları) İslam öncesi, insanla doğa ilişkilerine gezegenlerin güneşin etrafındaki dönüşüne benzetmek mümkündür.

            Semah esnasında , sağ elin  avuç içleriyle göğe ve sol elin yere doğru uzatlması ise, ‘’Hakk’tan alıp, halka verme’yi ‘’ simgeler.

            Hacı Bektaşi Veli’ye göre ‘’Semah, ariflerin aleti,  muhiplerin ibadeti, taliplerin maksududur’’.

            Haşaki bizim semahımız oyuncak değildir;

            İlahi bir sırdır mecazi değildir.

            Her kim ki semahı bir oyun sayar,

            O cifedir, namazı kılınır kimse değildir.

Tek Tanrı’lı dinlerden  önceki doğa inançlarında (Özellikle Şamanizm ve Zedüşlikte) müzik ve semah bie nevi ibadet şekliydi.

Mevlana Celaleddin Rumi , semahı şöyle tanımlar:

            Sema nedir bilirmisin ?

            Kendinden geçip tanrı’ya varmak.

            Ve de.,,bela’’ sesini duymak.

            Sema nedir bilirmisin ?

            Gömlekten Yusuf’a ulaşmak,

            Onun kokusunu almak;

            Yakup’un derdine ilaç olmak.

            Sema nedir bilirmisin ?

            Benim Tanrı’ya öyle bir zamanım var ki,

            O süreçte ne en büyük bir melek

            Ne de bir peygamber ulaşılabilecek.

 Alevilerde – Bektaşi cemlerindeki Oniki Hizmetlilerden biri olan semah, 3-5-7-12-40 kişilik (üçler, beşler Yediler, Oniki İmamlar ve Kırkları simgeleyen) gruplar halinde dönüleceği gibi, 2-4-6-8-10-12 kişilik guplar halindede dönülür

Alevi –Bektaşiler’de semahlar, genelikle  kadın ve erkekler tarafından  birlikte dönülür .3 Bacı, 2 erkek bazı yörelerde ise tam tersi uygulanır.Semazenler veya pervazcılar semaha kalkarken önce Dede’ye (Mürşit,Rehber ve Pir makamına ) niyaz ederler; birbiriyle görüşürler.Sonrada Şah Hatayi, Pir Sultan Abdal, Nesimi, Virani,Yemini sadık, Noksani, Katibi, söyleyeekleri nefesler eşliğinde  semah dönmeye başlarlar.

            Semahlar, ağırlama, canlanma ve yeldirme (Çark, pervaz)   bölümlerinden  oluşur. Ağır adımlarla başlanılan semahlar, müsiğin ritmine göre yavaş yavaş  hızlanır. Ve yeldirme bölümünde pervaneler gibi dönülür. ‘’Allah Allah, Şah Şah, Hak için ola, seyr için olmaya…’’ Birbirilerine değmeyen, yan açılmış el ve kol hereketleriyle kanatlanmış turnalar andıran bu dönüşler tamamlandıktan sonra, semazenler yanyana gelip dara dururlar (peymançeye geçerler), Dede semah gülbangıni okur. Kırklar Semahı, Turnalar, Dem geldi,Miraçlama,Erkan Ali Nur, Aliyar, Muhammed Ali, Cebrail, Tevhid, Sarı Turnam, Çark Üryan , Kırat, Kartal, Alaçam, Bozok,Bengi, Garipler, Gönüller, Çoban Baba ,Ya Hızır semahları gelirler.