Cengizliler’in önemli özelliklerinden biri, bütün dinlere ve inançlara eşit ve hoşgörüyle bakmalarıydı. Bugünkü anlamda tam laik bir anlayışa sahiplerdi. Bunun yanında, eski çağlardan beri, Tek Tanrı inancını bütün motifleriyle muhafaza ediyor, bu inançlara bağlılık ve büyük hassasiyet gösteriyorlardı. Cengiz’in oğlu Ögeday (Oktay), savaşlarda insanları kılıçtan geçirdiği iddiasıyla, kendisini katillikle suçlayan Papa’ya, gönderdiği mektupta: “Ben adam öldüremem. Kimim ki? İnsanı ancak ALLAH öldürebilir” diyor, olayları Tanrı’nın takdiri olarak ifade ediyordu.

Timurlular bölümünde geniş şekliyle ele aldığımız bir konuda, konumuz açısından büyük bir önem taşır. Cengizliler hareketinin batıya yöneldiği zamanlarda, aralarında rivayet edilen Moğal ananesinde, Cengiz Han’ın soyunun, Hz. Hüseyin’in oğlu Hz. Zeynel Abidin’e dayandığı ve bu sülaleye (Ehlibeyt Nesli) özel bir ilgi ve saygı gösterilmesi söz konusudur.

Bu inancın taşındığını ifade eden bilgiler ve menkıbevi anlatımlar kaydedilmiştir.

İslami anlatımlarda, Hz. Ali ve neslinden bazılarına atfedilen bir rivayet Cengiz Han içinde anlatılır; Moğolların en eski kültürel inançlarında da bulunduğu söylenilen rivayet “müstakbel cihan fatihinin avucunda bir kan pıhtısı olduğu halde doğmak motifi, Anadolu’da Hz. Ali menkıbelerinde rastlandığı gibi, bir çok yerde anlatılan halk masallarının kahramanlarına yakıştırılır.

Cengizliler’in , Horasan , İran ve Anadolu’da Ehlibeyt nesline karşı özel bir ilgi ve hürmet gösterdikleri malumdur.

Cengiz Han, Özbekistan’daki o zaman Alevilerin (Ehlibeyt soyu) yerleştiği, “Seyyidler Şehri” Tirmiz’i aldığnda, şehri kılıçtan geçirmesine rağmen seyyidlere dokunmamıştır. Bütün şehir binalarını yıktığı halde, “Seyyidler’e ait” Ulu Cami’ye saygı göstermiş ve yalnız bu camiyi yıkmamıştır.

Cengiz Han zamanı (1220), Sabutay, Meşhed’e geldiğinde Meşhed etrafında büyük bir katliam ve tahribat olmuş, fakat Ali evladından (8. İmam) İmam Rıza’nın türbesine hiç dokunmamışlardır.

15. asırda Tirmiz’deki bu seyyidlerle, Cengiz soyundan gelen Timur ahfadi arasında da iyi ilişkiler olduğu bilinmektedir.

En önemlisi, bu konunun dünyaca ünlü “Cengiz Yasası”nda yer almış olmasıdır.

Dr. Erenjen Kora-Davan’ın, “Bir komutan olarak Cengiz Han ve Mirası” (12-14. yüzyıllarda Moğol İmparatorluğu’nun durumuna ilişkin tarihi kültürel inceleme) adlı eserinde de, Cengiz Han’ın imparator ilan edilişi ve imparatorluk teşkilatı adlı 6. bölümde ve aynı bölümün büyük yasa adlı ekinde; meşhur Cengiz Han yasasına ait bilgiler yer almış ve kaynaklarda korunmuş olan, Birlik ve Yasa başlıklı iki bölümden oluşan Yasa maddelerinin tümü bu bölümde verilmiştir.

Anılan eserde Cengiz Yasası’nın 10. maddesi aynen şöyledir:

“Madde 10: Ali Bek Talip Oğulları’ndan olan hiç kimse vergi ve haraca tabi tutulmayacaktır; keza dervişlerden, Al Kuran hafızlardan, fakihlerden, tabiplerden, ilim erbabından, münzevi hayat yaşayan ve kendini dualara vermiş ilim erbabından, müezzinlerden ve ölüleri yıkayanlardan vergi ve haraç alınmayacaktır.”

Ali Bek açıkça anlaşıldığı gibi, Hz. Ali’dir. Türkçe ifade edilen, “Ali Bek Talip oğlu” adının Arapça karşılığı “Hz. Ali bin Ebu Talip”dir. 13. yüzyıla ait bu yasanın insan şahsiyeti, inançları ve insan hakları açısından 21. yüzyıla, belki de ötesine hitap edebilecek yüksek bir anlayışı ifade eden, 11. ve 17. maddeleride aynen şöyledir:

Madde 11: Tüm dinlere (herhangi birine üstünlük tanımaksızın) eşit derecede saygı gösterilecektir. Bu Tanrı’nın hoşuna gider.

Madde 17: Herhangi bir mezhebe diğeri karşısında üstünlük tanımak, keza diğer kişilere hitap ederken (yüceltici) fahri ünvanlar kullanmak yasaklanmıştır; sultana ve diğer kişilere hitap edilirken, sadece adı kullanılacaktır.

Cengiz Han’ın Türkistan Türkleri tarafından kutsallaştırılmasına bir örnek de , Devlet Şah’ın naklettiği menkıbevi bir olaydır. Harezmşah Sultan Muhammed’in, Cengiz Han’la yaptığı savaşlarda her mağlup olması yüzünden, büyük oğlu Celaleddin babası Sultan’a şöyle bir soru yöneltir:

-“Sizin kahramanlığınız ve siyasetiniz alemce malumdur. Yirmi sene istediğiniz gibi bağımsız olarak İran’da hüküm sürdünüz. Şimdi de şu bir avuç dinsizden kaçıyorsun Müslümanlar’ı kafirlerin elinde rüsva ve perişan ediyorsun.”

Bu soru üzerine Sultan Muhammed’de şu cevabı verir:

-Ey oğul! Benim duyduğum şeyleri sen duymuyorsun.

Celalüddin bu nasıl söz dedi, Sultan devam etti;

- Muharebe saflarına yaklaştığım her zaman, bütün Ricalül-gayb’ın ban, “ Ey kafirler, fisku ficur çıkaranları öldürünüz.” Dediklerini duyuyorum. Gayri ihtiyari olarak bir korku, bir dehşet beni istila ediyor. Evlad, eğer beni bu konuda mazur görürsen yeridir. Din büyüklerinden ilahi sır keşfedenlerden (Eshab-ı kef) Cengiz Han’ın askerlerinin önünde Resulullah’ın ve Hızır Aleyhisselam’ın bulunduğu ve onlara rehberlik etmiş oldukları nakledilmiştir.

KAYNAKLAR:

Kızılbaş Türkler, Nihat Çetinkaya
982- Kandemir Dimitri, a.g.e c.1, s. 36

783- Bartold, W., Cengiz Han Mad, İslam Ans, c.3, s.91

784- Hoca Ahmet Yesevi, Divan-ı Hikmet, Haz. ,Dr.Hayati Bice, Türkiye Diyanet Vakfı yay. ANKARA 1993, s.212

785- Esin,E, a.g.e, s.124

786- Esin,E, a.g.e, s.124

787- Togan, Ord. Prof. Dr. A. Zeki Velidi, Oğuz Destanı, Enderun Yay, 2. Bas., İstanbul 1982, s. 108-109

788- Günaltay, Yakın Şark 4. Bölüm, 2. Baskı, Türk Tarih Kurumu Yay, Ankara 1987 s.630

789 Günaltay, İran Tarihi, c.1, Türk Tarih Kurum Yay, Ankara 1948 s.119

790- Togan, Ord. Prof. Dr. A. Zeki Velidi, “Oğuz Destanı” s. 78

791- Togan, Umumi Türk Tarihine Giriş, s. 70

792- Togan, “Oğuz Destanı”, s. 84

793- Togan, Ord. Prof. Dr. A. Zeki Velidi, Moğollar, Çingiz ve Türkler, İstanbul 1941 s.27

794- Togan, a.g.e, s.7

795- Barthold, w. Cengiz Han mad. İslam Ans. , c.3, s.91

796- Roemer, R. Hans, Timurlular mad. İslam Ans. C.12/1 s.3

797- Mirorsky, V., Tüs, Mad, İslam Ans, c.12/2, s.127

798- Khora-Dovan, Dr. Erenjen, Çingis Khan kek Polkovodets ve Yega Nasiedie, Kulturno İstoriçeskiy Oçerk Mongolsky İmperii 12-14. vekov Almatı, KRAMDS Ahmet Yesevi Yayınevi, 1992, s.184-185 Birinci baskısı 1929’da Belgrad’ da yapılmıştır. Kitap’ta 13 bölüm ve 4 ek vardır. (Anılan eserden ilgili bölümü, çalışmamız için, Rusça’dan Bilgi Üniversitesi Öğretim Üyesi Türkolog Arif Dedeoğlu çevirdi.)

Cemal Canpolat

Hz. Hüseyin, askeri anlamda, Kerbela’da yenilmiş; ancak sergilediği tutum ve kararlılık, Emevi baskı ve hileleri sonucu sönmeye yüz tutan Hak-Muhammed-Ali yolunun şahlanışı bakımından da tarihte eşine az rastlanan bir büyük zaferin öncüsü, önderi ve kahramanı olmuştur. Bu sadece Aleviler için değil, başka mazlumlar için de ciddi bir örnek oluşturmuş, ezilenlerin cesaret ve iman kaynağı olmuştur.

Hastanede yatan Özçelik’in sağlık durumunun iyi olduğu belirtildi.

DÜ’nün tek göğüs cerrahisi profesörü Özçelik, yaşadıkları nedeniyle kalp krizi geçirdi. Duruma eşi isyan etti:

DİYARBAKIR – Zorla dış göreve gönderilmek istenirken yaşadıkları nedeniyle kalp krizi geçiren Dicle Üniversitesi’nin (DÜ) tek göğüs cerrahisi profesörü olan Prof. Dr. Cemal Özçelik’in eşi uzman Dr. Zerrin Özçelik, eşinin üniversitede dinci kadrolaşmanın önünde engel olduğunu, Alevi ve Atatürkçü olmaları nedeniyle baskı gördüklerini açıkladı.

22 yıldır DÜ’de görev yapan Prof. Dr. Cemal Özçelik, yönetime gelen AKP’li Rektör Ayşegül Jale Saraç ve ekibi tarafından, YÖK Yasası’nın 41. maddesine dayanılarak, kendi isteği dışında Kars Kafkas Üniversitesi’nde dış göreve gönderilmek istendi. Özçelik, dış görevlendirmenin durdurulması için çeşitli çareler ararken Danıştay, üniversite yönetimlerine keyfi davranmanın yolunu açan 41. maddeyi iptal etti. Ancak Özçelik yaşadıklarının yarattığı baskı ve strese dayanamayarak geçen hafta kalp krizi geçirdi.

Bir hafta yoğun bakımda tedavi gören Özçelik’in eşi, hem eşinin sağlık durumu hem de kendisinin görev yerinin Adana olması nedeniyle, geçici dış görevlendirme yerinin Adana olması konusunda dün DÜ Rektörü Saraç ile son bir kez daha görüşmek istedi. Dün rektörlük binasına girmek isteyen Zerrin Özçelik, bir süre görevliler tarafından içeri alınmadı. Uzun süre kapıda bekletilen Özçelik, Saraç ile yaptığı görüşmeden eli boş döndü.

Kendisinin Adana’da eşinin ise Diyarbakır’da olması nedeniyle çocuklarının sevgisiz bir ortamda yaşadığını, bu nedenle derslerinin de etkilendiğini belirten Özçelik, rektörden geçici dış görevlendirme olacaksa buranın Adana olmasını istediklerini anlattı. DÜ’de dinci kadrolaşmanın giremediği ender yerlerden birinin, eşinin bölüm başkanı olarak görev yaptığı Göğüs Cerrahisi Anabilim Dalı olduğunu vurgulayan Özçelik, şöyle devam etti:

“Eşimin Alevi ve Atatürkçü olması, onların kadrolaşmasına engel. Eşimi Kars’a gönderip boşalan kadroya dinci kadrodan bir yardımcı doçent alacaklar. Dış görev yeri Adana olsun dediğimizde, Rektör Hanım bize ‘İsterseniz Sağlık Bakanlığı’ndan doktor kadrosu ayarlayalım’ dedi. Yani tehlikeyi başından savmak için bir profesörü düz doktor olarak görmeyi yeğledi. Bizim ÇYDD’de aktif çalışmalarımız, dinci kadrolaşmanın önünde engel olmamız onları ürkütüyor.”

KAYNAK : Cumhuriyet – MAHMUT ORAL – 05.07.2009

1.Seriat
2.Tarikat
3.Marifet
4.Hakikat

Her kapının on makamı vardır.
Seriat kapısının makamları:

1. Iman etmek,
2. Ilim ögrenmek,
3. Ibadet etmek,
4. Haramdan uzaklasmak,
5. Ailesine faydali olmak,
6. Cevreye zarar vermemek,
7. Peygamberin emirlerine uymak,
8. Sefkatli olmak,
9. Temiz olmak ve
10.Yaramaz islerden sakinmak.

Tarikat kapisinin makamlari

1. Tövbe etmek,
2. Mürsidin ögütlerine uymak,
3. Temiz giyinmek,
4. Iyilik yolunda savasmak,
5. Hizmet etmeyi sevmek,
6. Haksizliktan korkmak,
7. Ümitsizlige düsmemek,
8. Ibret almak,
9. Nimet dagitmak ve
10.Özünü fakir görmek
Marifet kapisinin makamlari

1. Edepli olmak,
2. Bencillik, kin ve garezden uzak olmak,
3. Perhizkarlik,
4. Sabir ve kanaat,
5. Haya,
6. Cömertlik,
7. Ilim,
8. Hosgörü,
9. Özünü bilmek ve
10.Ariflik.

Hakikat kapisinin makamlari

1. Alcakgönüllü olmak,
2. Kimsenin ayibini görmemek,
3. Yapabilecegin hicbir iyiligi esirgememek,
4. Allah’in her yarattigini sevmek,
5. Tüm insanlari bir görmek,
6. Birlige yönelmek ve yöneltmek,
7. Gercegi gizlememek,
8. Manayi bilmek,
9. Tanrisal sirri ögrenmek ve
10.Tanrisal varliga ulasmak

Kelime anlamı ile  semah ,Arapça kökenli ,,sema,,   sözcüğünden ,gök gökyüzü, işitme, dinlenme demektir. Müzik ve semah nefesleri (ilahiler) eşliğinde  ilahi bir aşkla, coşkuyla dönülerek yapılan  ve Anadolu’nun çeşitli bölgelerinde Semah, Zaman,Pervaz, Mevlevilerde’de sema  olarak ifade edilen Semah, Tasavvuf anlamıyla  Hakk’a ve hakikata ulaşmayı simgeler.

            Semah, Alevi-Bektaşi ayin ve törenlerinin ayrılmaz bir parçasıdır. Oniki Hizmetlerden  biri de Semah törenidir. Vahdet-i vücut (varlıkların birliği) ilkesine dayanan Alevi-Bektaşilikte  semahın , insanı insanla ,insanı doğa ve Tanrı-yla birleştiren , bütünleştiren  bir özelliği vardır. Semahlardeki hareketleri, dönüşleri (çark ve pervazları) İslam öncesi, insanla doğa ilişkilerine gezegenlerin güneşin etrafındaki dönüşüne benzetmek mümkündür.

            Semah esnasında , sağ elin  avuç içleriyle göğe ve sol elin yere doğru uzatlması ise, ‘’Hakk’tan alıp, halka verme’yi ‘’ simgeler.

            Hacı Bektaşi Veli’ye göre ‘’Semah, ariflerin aleti,  muhiplerin ibadeti, taliplerin maksududur’’.

            Haşaki bizim semahımız oyuncak değildir;

            İlahi bir sırdır mecazi değildir.

            Her kim ki semahı bir oyun sayar,

            O cifedir, namazı kılınır kimse değildir.

Tek Tanrı’lı dinlerden  önceki doğa inançlarında (Özellikle Şamanizm ve Zedüşlikte) müzik ve semah bie nevi ibadet şekliydi.

Mevlana Celaleddin Rumi , semahı şöyle tanımlar:

            Sema nedir bilirmisin ?

            Kendinden geçip tanrı’ya varmak.

            Ve de.,,bela’’ sesini duymak.

            Sema nedir bilirmisin ?

            Gömlekten Yusuf’a ulaşmak,

            Onun kokusunu almak;

            Yakup’un derdine ilaç olmak.

            Sema nedir bilirmisin ?

            Benim Tanrı’ya öyle bir zamanım var ki,

            O süreçte ne en büyük bir melek

            Ne de bir peygamber ulaşılabilecek.

 Alevilerde – Bektaşi cemlerindeki Oniki Hizmetlilerden biri olan semah, 3-5-7-12-40 kişilik (üçler, beşler Yediler, Oniki İmamlar ve Kırkları simgeleyen) gruplar halinde dönüleceği gibi, 2-4-6-8-10-12 kişilik guplar halindede dönülür

Alevi –Bektaşiler’de semahlar, genelikle  kadın ve erkekler tarafından  birlikte dönülür .3 Bacı, 2 erkek bazı yörelerde ise tam tersi uygulanır.Semazenler veya pervazcılar semaha kalkarken önce Dede’ye (Mürşit,Rehber ve Pir makamına ) niyaz ederler; birbiriyle görüşürler.Sonrada Şah Hatayi, Pir Sultan Abdal, Nesimi, Virani,Yemini sadık, Noksani, Katibi, söyleyeekleri nefesler eşliğinde  semah dönmeye başlarlar.

            Semahlar, ağırlama, canlanma ve yeldirme (Çark, pervaz)   bölümlerinden  oluşur. Ağır adımlarla başlanılan semahlar, müsiğin ritmine göre yavaş yavaş  hızlanır. Ve yeldirme bölümünde pervaneler gibi dönülür. ‘’Allah Allah, Şah Şah, Hak için ola, seyr için olmaya…’’ Birbirilerine değmeyen, yan açılmış el ve kol hereketleriyle kanatlanmış turnalar andıran bu dönüşler tamamlandıktan sonra, semazenler yanyana gelip dara dururlar (peymançeye geçerler), Dede semah gülbangıni okur. Kırklar Semahı, Turnalar, Dem geldi,Miraçlama,Erkan Ali Nur, Aliyar, Muhammed Ali, Cebrail, Tevhid, Sarı Turnam, Çark Üryan , Kırat, Kartal, Alaçam, Bozok,Bengi, Garipler, Gönüller, Çoban Baba ,Ya Hızır semahları gelirler.

Özellikle 16. yüzyıldan başlayarak Alevi-Bektaşiliğe “mum söndü” iftirasını yapanlar bu törenin gerçek anlamını bilmedikleri ve iftiralarına dayanak aradıkları içindir.
Macar bilim adamı İmre Adorjan’a göre bu tarz iddialar daha önce Avrupa’da bazı Hristiyan tarikatlarına karşı ileri sürülen iftiralardır. Buna dayanarak Katolik Kilisesi bu Hristiyan tarikatlarını takibe almış ve cezalandırmıştır. Daha sonra İslamiyet içindeki bazı siyasi bakış açıları bu iftirayı batıdan alarak Alevilik-Bektaşilik üzerine yüklemiştir.

    Şia ya da Şii kavramı PEYGAMBERİMİZİN SAĞLIĞINDA DA Hz.Ali için kullanılıyordu.Peygamberimizin kendisi SAĞLIĞINDA Hz.Ali ve dostlarını ‘ŞİA,NACİ,KURTULUŞA ERENLER’ olarak adlandırmıştır.Bu konuda detaylı bilgi
isteyenler sitemizin Ayet ve Hadislerde Ehli Beyt bölümlerine bakabilirler.

    Burada sadece yüzlercesinden bir kaynağı hatırlatacağız.Sünni müslümanlardan İbn-i Hacer,’SAVAİK’isimli eserinin 11.babında yine sünni fakih ve alimlerden olan hafız Cemaluddin Muhammed bin Yusuf-u Zerendi el-medine’den
naklettiği hadiste şöyle deniliyor:

    ‘İman edip salih amellerde bulunanlar ise,işte onlar da yaratılmış olanların en hayırlılarıdır.Rableri katında onların ödülleri,içinde ebedi kalıcılar olmak üzere altından ırmaklar akan Adn cennetleridir.Allah onlardan razı olmuştur,kendileri de O’ndan razı(hoşnut ve memnun)kalmışlardır.’ Ayeti nazil olduğunda eygamberimiz ;Hz.Ali’ye şöyle buyurdular:‘YA ALİ ! SEN VE ŞİALARIN HAYR’UL –BERİYYE’SİNİZ(Yaratılmışların en hayırlıları)SEN VE SENİN ŞİALARIN,KIYAMET GÜNÜ ALLAH SİZDEN ,SİZ DE ALLAH’TAN RAZI OLDUĞUNUZ HALDE GELİRSİNİZ;DÜŞMANLARINIZ İSE GAZAPLI VR (Boyunlarına halkalar geçirildiğinden dolayı)BAŞLARI YUKARI KALKIK BİR HALDE GELİRLER.’Anadoluda yaşayan ve kaynaksız ve cahil bırakılmış ama buna rağmen Ali
dostluğunu her aşamada diliyle ifade eden Mazlum Alevileri Hz.Ali’den uzaklaştırıp sömürmek için ‘Siz şii değilsiniz,Siz Anadolu alevisisiniz’denilmektedir.Böyle söyleyenlerin amacı Alevileri Hz.Ali’den ayırmak,koparmak ve aleviliklerini Hz.Ali dışındaki bir temele oturtmaktır.Bunların oyunları bir tek şekilde bozulur.Bütün Aleviler aynı zamanda şii yada şia olduklarını ve bu kelimelerin Alevilikle aynı anlama geldiğini her ortamda açıkça haykırmalı ve Hz.Ali’nin bilgilerini bir an önce elde etmelidirler.